Ba ông lớn Nhật Bản tạm biệt “kỷ nguyên vàng”

Mùa xuân năm 2026, đối với các hãng xe Nhật Bản đã tiến vào thị trường Trung Quốc hơn hai mươi năm, chẳng khác nào một đợt lạnh bất ngờ giữa mùa xuân.

Gần đây, Honda Motor đã công bố báo cáo tài chính hợp nhất năm tài khóa 2025 (từ tháng 4/2025 đến tháng 3/2026), công ty lần đầu tiên kể từ khi niêm yết vào năm 1957 gặp khoản lỗ ròng hàng năm. Lỗ hoạt động kỳ này là 414,3 tỷ Yên, lỗ ròng thuộc về cổ đông mẹ là 423,9 tỷ Yên. Trong năm tài chính trước đó, công ty này vẫn ghi nhận lợi nhuận 835,8 tỷ Yên.

Chủ tịch Toshihiro Mibe tại buổi họp báo đổ nguyên nhân thua lỗ chủ yếu do giảm giá trị tài sản và tổn thất suy giảm giá trị trong quá trình chuyển đổi sang điện hóa, tổng cộng lên tới 1,58 nghìn tỷ Yên. Theo công bố, Honda ghi nhận tổng lỗ liên quan đến xe điện trong năm tài khóa 2025 là 1,45 nghìn tỷ Yên, và dự kiến năm tài chính 2026 sẽ tiếp tục đối mặt chi phí bổ sung 500 tỷ Yên.

Khủng hoảng của Honda cũng thể hiện rõ nét tại thị trường Trung Quốc.

Tháng 4 năm 2026, doanh số bán lẻ cuối cùng của Honda tại Trung Quốc chỉ đạt 22.600 xe (UTC+8), giảm 48,3% so với cùng kỳ, gần như giảm một nửa. Trong đó, doanh số GAC Honda tháng 4 chỉ đạt 5.100 xe (UTC+8), giảm sâu 72,42% so với cùng kỳ, lập kỷ lục thấp nhất về doanh số bán hàng tháng gần đây của liên doanh này. Từ tháng 1 đến tháng 4, tổng doanh số bán lẻ của Honda tại Trung Quốc là 145.100 xe, giảm 28% so với năm trước. Đây cũng là năm thứ năm liên tiếp doanh số Honda tại Trung Quốc bị sụt giảm.

Đáng chú ý, trước tháng 4 năm 2026, Honda đã trải qua 27 tháng liên tiếp doanh số sụt giảm theo năm. Nhìn ở góc độ lịch sử dài hơn, GAC Honda từ mức đỉnh hơn 1,6 triệu xe vào năm 2020, tới 645.300 xe năm 2025, chỉ trong năm năm doanh số đã bay hơi hơn một nửa.

Về sản phẩm cũng không mấy khả quan.

Dữ liệu công khai cho thấy, tháng 3 năm 2026, trong gần 10 mẫu xe của GAC Honda, chỉ có Accord và Haoying cán mốc hơn 5.000 xe/tháng (UTC+8), Odyssey chỉ vừa vượt 1.000 xe/tháng (UTC+8), còn lại bảy tám mẫu xe chỉ đạt dưới 1.000 xe/tháng; mẫu xe thuần điện P7 và Haoying PHEV chỉ bán được hơn 100 xe/tháng.

Một số phân tích thị trường cho biết, Accord PHEV có giá bán 238.800 NDT, phạm vi di chuyển thuần điện WLTC chưa tới 100 km, không gian cốp xe bị thu hẹp đáng kể do cách bố trí pin; giá khởi điểm của Binzhi là 119.900 NDT, giá Odyssey khởi điểm 235.800 NDT, trong bối cảnh các đối thủ cạnh tranh giảm giá mạnh, ưu đãi ở đại lý lại hạn chế.

Đối mặt với doanh số liên tục giảm, Honda dự định ứng phó bằng cách cắt giảm công suất sản xuất tại Trung Quốc. Được biết, nhà máy Huangpu của GAC Honda tại Quảng Châu sẽ ngừng sản xuất vào tháng 6/2026 (UTC+8), nhà máy East Wind Honda tại Vũ Hán dự kiến sẽ đóng cửa vào năm 2027, tổng công suất thiết kế của hai nhà máy này khoảng 480.000 xe/năm. Sau điều chỉnh, tổng công suất Honda tại Trung Quốc sẽ giảm từ 1,2 triệu xe hiện tại xuống còn 720.000 xe, tương đương một nửa so với thời kỳ đỉnh cao.

Không chỉ riêng Honda đối mặt với tình cảnh này.

Ba ông lớn xe Nhật cùng chịu áp lực, Toyota và Nissan cũng gặp không ít khó khăn tại Trung Quốc.

Là thương hiệu có sức bật tốt nhất trong ba ông lớn, tháng 4/2026, Toyota bán được 106.500 xe tại Trung Quốc (UTC+8), giảm 25,4% so với cùng kỳ, đã ba tháng liên tục tăng trưởng âm. Ở thị trường cuối, mẫu Wildlander từng phải mua thêm giá nay chỉ bán ở mức khoảng 130.000 NDT, phải dùng chiết khấu để giữ khách.

Tuy nhiên xét theo cả năm, Toyota năm 2025 vẫn đạt doanh số trên 1,78 triệu xe tại Trung Quốc, tăng 0,23% so với năm trước, chấm dứt ba năm liên tục đi xuống (2022 – 2024). Nhưng cho dù như vậy, áp lực của hãng tại thị trường Trung Quốc vẫn rất lớn.

Nissan đối mặt với áp lực nặng nề hơn. Tháng 4/2026, doanh số Nissan tại Trung Quốc đạt 32.100 xe (UTC+8), giảm 30,8% so với cùng kỳ. Trong đó, Dongfeng Nissan (bao gồm Nissan, Venucia và Infiniti) bán được 27.600 xe (UTC+8), Zhengzhou Nissan bán được 4.477 xe.

Nếu nhìn xa hơn, doanh số Nissan tại Trung Quốc đã giảm liên tiếp bảy năm. Năm 2025, tổng xe Nissan bán ra tại Trung Quốc khoảng 653.000 chiếc, so với đỉnh 1,564 triệu chiếc năm 2018 thì đã giảm gần 60%, thị phần xuống chỉ còn 4,1%. Trên toàn cầu, năm tài khóa 2025 Nissan lỗ ròng tới 550 tỷ Yên, lên kế hoạch cắt giảm khoảng 20.000 lao động, đóng cửa 7 nhà máy.

Đồng thời, thị phần tổng thể của các thương hiệu Nhật tại Trung Quốc đang càng lúc càng thu hẹp nhanh. Theo số liệu của Hiệp hội Xe du lịch, tháng 4 năm 2026, thị phần bán lẻ của các thương hiệu Nhật là 10,9%, giảm 1,2 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm rồi.