5% li 30 yillik AQSH obligatsiyasi, buni to'xtata olasizmi?

May o‘rtalaridan boshlab, 30 yillik AQSh davlat obligatsiyalari daromadliligi bemalol 5% chegaraidan o‘tib, bu jarayon deyarli hech qanday to‘siqlarsiz davom etdi. Uzoq muddatli obligatsiyalar bozori faqat AQShda emas: joriy yil boshidan buyon, 30 yillik Yaponiya va Buyuk Britaniya davlat obligatsiyalari daromadliligi mos ravishda taxminan 60 va 40 bazaviy punktga oshgan. Uzoq muddatli obligatsiyalardagi o‘zgarishlar ortida qanday omillar bor va bu davom etadimi?

Rivojlangan davlatlarda uzoq muddatli obligatsiyalar daromadliligi umumiy ravishda oshmoqda

Byudjet tanqisligi: uzoq muddatli xavflar past baholangan

Birinchi tomoni, bojxona tushumlarining dastlab yuqori bo‘lib, so‘ng pasayib borishi. AQShning real samarali bojxona soliq stavkasi 11% eng yuqori ko‘rsatkichdan tahminan 7% atrofida tushdi. Hatto kelajakda u 10% ga ko‘tarilsa ham, ushbu tushum Kongress Byudjet Ofisi (CBO) tomonidan kelgusi o‘n yillikda tanqislik qisqarishi kutilayotgan 3 trillion dollarning atigi 60% ini qoplay oladi.

Ikkinchi tomoni, harbiy xarajatlarning majburiy o‘sishi. Katta davlatlar raqobati kuchaygani, harbiy texnika yangilanishi zaruriyati va Eron mojarosidan keyingi tayyorgarlik choralari tufayli, AQSh mudofaa xarajatlari ancha yuqori bosim ostida. Bu nafaqat geosiyosiy manzuraning natijasi, balki byudjet uchun og‘ir yukdir.

Tanqislik bosimi ostida foiz stavkalari “o‘lim spiraliga” kirishi mumkin. 5 yillik AQSh davlat obligatsiyalari joriy yil boshidan 40 bazaviy punktga oshdi, bu esa kelgusi o‘n yillikda qo‘shimcha 1,5 trillion dollar tanqislikni anglatadi. Global markaziy banklar, pensiya jamg‘armalari va boshqa asosiy xaridorlar yuqori inflyatsiya sharoitida uzoq muddatli mukofot talab qilganida, AQSh davlat obligatsiyalari daromadlilik darajasi ko‘tarilishi kerak bo‘ladi, shunda qo‘shimcha takliflarni jalb qilish uchun yetarli joziba yaratiladi.

AQSh Moliya Vazirligi: vositalar mavjud, lekin uzoq muddatli ehtiyojlarni qondirish qiyin

2025 yil boshidayoq, Moliya vaziri Besent AQSh Moliya Vazirligi odatda 10 yillik davlat obligatsiyalari daromadliligiga ko‘proq e’tibor berishini bildirgan edi. O‘sha paytda 10 yillik AQSh obligatsiyalari daromadliligi taxminan 4,5% atrofida bo‘lgan, hozirgi darajaga yaqin. Shu sabab moliya vazirligida tezda aralashishga ehtiyoj bo‘lmagan bo‘lishi mumkin.

Agar Moliya Vazirligi aslida harakat qilishga qaror qilsa, asosiy g‘oya, ehtimol, “muddati qisqa” larning oshirilishiga qaratiladi, masalan, qisqa muddatli g‘aznachilik veksellarini ko‘paytirib, uzoq muddatli obligatsiyalarni qayta sotib olish hajmini kengaytirish. Biroq, amaldagi ziddiyat shundaki, amaldagi choralar ko‘proq chegaralangan natija beradi; katta miqyosdagi muhim o‘zgarishlarni (masalan, uzoq muddatli obligatsiyalar taklifini katta qisqartirish) hozirgi fiskal bosimda amalga oshirish real emas.

Federal rezerv: Walsh boshchiligida aralashuv talablari ancha yuqori

Walsh lavozimiga kelgani bilan, pul-kredit siyosatini o‘zgartirish darajasi ancha ko‘tariladi. 2023 yilda moliyaviy sharoitlar torayishni boshlaganda, Federal rezerv ochiq bozor qo‘mitasi foiz stavkalarining ko‘tarilishi bo‘yicha ko‘rsatmalarni tezda o‘zgartirgan va Moliya vazirligi bilan hamkorlikda uzoq muddatli obligatsiyalar chiqarilishini qisqartirgan edi, natijada bozordagi sotuv bosimi yumshagan. Biroq, Walsh uzoq vaqt davomida Federal rezerv balansini qisqartirish tarafdori bo‘lib kelgan, demak, u qisqa muddatli bozor tebranishlari sabab siyosiy yo‘nalishini o‘zgartirmaydi.

Hozirgi fond birjasi yuqorilab, moliyaviy bozorlar barqaror ishlayotgani, moliyaviy sharoitlar keskin torayishi yoki bozor funksiyalari izdan chiqqan holat yo‘qligi sababli, Walsh ehtimol ko‘proq “tomoshabin” bo‘lib, uzoq muddatli foiz stavkalarining yuqori darajada bo‘lishiga yo‘l qo‘yadi. Uning uchun tezda bozorga aralashish, hozirgi doimiy inflyatsiya fonida, bozorga noto‘g‘ri signal uzatib, inflyatsiya xavfini yanada oshirishi mumkin.

Umumlashtirib aytganda:

1,30 yillik AQSh obligatsiyalari daromadliligi 5% ni ushlab tura oladimi?Bizningcha, tutib turolmaydi, 30 yillik AQSh obligatsiyalari daromadliligining 5% darajasidan oshishi yakun emas. Iqtisodiyot barqarorligi va byudjet tanqisligi ortib borayotgan sharoitda, uzoq va qisqa muddatli foiz stavkalari farqi yana kengayishi mumkin.

2,“Tubdan sotib olish” uchun hali erta:2023 yildan farqli o‘laroq, hozirgi moliyaviy sharoitlar hali haqiqiy toraymagan va bozorlar barqaror ishlamoqda. Fiskal, pul siyosati va institutlar harakatiga qarab, hozirda 30 yillik AQSh obligatsiyalarini olish uchun hali erta, savdo uchun foiz stavkalari pasayib, 5-10 yillik muddati eng yaxshi variant bo‘lishi mumkin.